SOCJOLOGIA.XMC.PL

Nauka Praca Religia Kultura Sztuka Opinia Publiczna Cechy

.:: Zakres Socjologii Pracy ::.

Zakres i Funkcje Socjologii Pracy.
Socjologia Pracy( Pojęcie ) - jest jednym z działów socjologii, specyficznym, zajmujacym się opisem i wyjaśnianiem zachowań społlecznych ludzi w procesie pracy , podczas produkcji dóbr i usług.

Socjologia Pracy ( Przedmiot ) - w szerszym tego słowa znaczeniu, zwiera socjologie przemysłu i obejmuje takie zakresy badan jak:

a) Społeczne uwarunkowania, motywy i skutki pracy w ogóle
b) Zakład pracy jako system społeczny, tzn. system grup i stosunków społecznych
c) Konflikty społeczne i zjawiska dezorganizujace zaklad pracy i ich przezwyciężanie
d) Zakład pracy jako złozona czesc składowa życia ogólnospołecznego , bedąca systemem na przykład społeczności lokalnej czy badanej branzy.

Socjologia Pracy – w wezszym znaczeniu okreslana jest jako dzial socjologii , który zajmuje się praca jako procesem spolecznym , wplywem warunkow spolecznych na motywy , przebieg, intensywnosc i wyniki pracy spoleczenstwa oraz badaniem skutkow , jakie praca wywoluje w strukturze , dzialania oraz rozwoju szerszych i wezszych zbiorowosci.
Bada przede wszystkim zaklad pracy jako miejsce, w którym procesowi pracy towarzysza rozmaite zjawiska spoleczne.
Zatem jej znajomość i stosowanie wyników jej badań może pozwolic na lepsze rozwiazywanie problemow zwiazanych z gospodarka zasobami ludzkimi – ale nie tylko.

Funkcje Socjologii Pracy:
a) poznawcza ( informacyjna ) – prowadzenie badania aby poznac rzeczywistosc, bada stan zycia spolecznego
b) wychowcza - stosunki miedzy grupami , co dzieje się w zakladzie , spoleczenstwie , pokazywanie norm, informacje wplywaja na nasze zachowania
c) inzynieri spolecznej- wplywanie na nasze dzialania ( np. strajk ) , dzialanie posluszne wedle woli osoby , która stosuje odpowiednie dzialania

Funkcje Badań Socjologii Pracy:

1) poznawcza :
- opisowa , jaki stan rzeczywistosci, stan istniejacy
- wyjasniajaca, dlaczego mamy konflikty, dlaczego przyczyny, dlaczego produkcja spadla ( wzgledy spoleczne ) skutki – - – - konfliktow( negatywne i pozytywne)

2) praktyczna ( badawcza ) :
- diagnoza, jaki stan
- prognostyczna, co będzie w przyszlosci
- socjotechniczna, wplywanie na dzialania spoleczne , podpowiadanie
- humanistyczna ( wychowawcza )

Czym Jest Praca w Ujęciu Socjologicznym?
Uzywajac okreslenia “praca” , należy pamietac , ze jest to nazwa wieloznaczna , uzywana w jezyku potocznym i w nauce w roznych znaczeniach:

- fizyki
- biologii
- prakseologii
- ekonomii

Praca w Ujęciu Socjologii- to kazda celowa czynność spolecznie uzyteczna lub spolecznie doniosla, zapewniajaca okreslona pozycje w spoleczenstwie. Oznacza to, ze nie kazda czynność jest praca w zanaczeniu socjologicznym, chociazby pociagala za soba znaczny wysilek fizyczny. Pozycja spoleczna to miejsce jakie każdy z nas zajmuje w strukturze spolecznej. Socjologowie analizuja prace, zwracajac uwage na nastepujace momenty: jako czynność spoleczna – praca jest czynnocia spoleczna, tzn. jej przygotowanie ( ustalenie celow, srodkow i metod wykonywania) oraz jej tok realizacji, chociazby nawet dotyczyly skrajnie indywidualnych potrzeb jednostki , wywieraja wplyw na dazenia, postawy interesy grup do których jednostka należy. Jako zaspokajanie potrzeb- jest prowadzona w celu ich zaspokajania ( biologicznych, ekonom., kulturalnych ) lecz potrzeby te okreslane sa przez strukture i kulture grup do których jednostka należy Jako wyznaczona struktura grupy- zarówno srodki realizacji celow pracy , jak i metody poslugiwania się nimi , niezaleznie od rodzaju potrzeb jakie maja zaspokoic , sa wyznaczone przez strukture i kulture grup do których jednostka należy Jako wymog wspolpracy- niezbedna do realizacji wiekszosci wykonywanych zadan jest wspolpraca wielu jednostek i grup rozproszonych w czasie i przestrzeni – planowa wspolpraca, koordynacj wysilkow i kierowania przebiegiem ich czynnosci.

Metody Badań:
Do najczesciej stosowanych metod badania socjologii pracy zaliczamy:
- obserwacje
- wywiad
- ankiete
- pomiar socjometryczny
- testy
- metody mieszane i posrednie

Read More »

Buy Us a Coffee

Comments(2)

.:: Wiara Religia Kościół ::.

Religia jest zjawiskiem niezwykle istotnym, nieodłącznym dla ludzkiego życia. Jest także zjawiskiem powszechnym w każdej kulturze. Nie istotne, na jakiej szerokości geograficznej znajdziemy się, wszędzie ujawniają się nam jakieś znane mniej lub bardziej elementy kultu religijnego. Nigdy i nigdzie nie istniało społeczeństwo bez religii. Zjawiskiem nierozerwalnym związanym z religią jest kult, religijność. Życie religijne ujawnia się szczególnie w sakramentach, nabożeństwach, nauczaniu, organizacjach, trosce o miejsca kultu, a także kontaktach z innymi wyznaniami. W socjologii przez religijność rozumie się funkcjonowanie religii w postępowaniu jednostki lub też w życiu społecznym. Wyróżnia się za Józefem Tischnerem trzy rodzaje religijności, będące wynikiem szczególnych historycznych uwarunkowań naszego społeczeństwa:

1. Wiara o charakterze neomanichejskim – istnieje żywa świadomość potęgi zła, (co ucieleśniał na przykład komunizm) oraz idea dobrego Boga

2. Wiara uspołeczniona – jej istotą jest społeczne funkcjonowanie religii, celem jest budowanie świata sprawiedliwości i dobrobytu

3. Wiara autentyczna – istnieje oparcie w źródłach ewangelicznych, generalne zasady moralne: solidarność i zwycięstwo dobra nad złem.

Trudno jednak o jednomyślność w wyjaśnianiu zjawisk ze sfery religii. Część teorii utożsamia religijność z religią; głównie tam, gdzie ta ostatnia pojmowana jest jako forma przeżycia lub doświadczenia psychicznego. Religijność polskiego społeczeństwa jest nieustannym tematem przemyśleń i prac naukowców dziedzin zarówno teologicznych jak i społecznych. Bardzo często bywa tak, iż zwraca się szczególną uwagę na charakter naszej polskiej religijności. Podkreśla się fakt, iż Polacy deklarują się często jako osoby głęboko wierzące – jednakże nie ma to zazwyczaj odzwierciedlenia w codziennym życiu. Socjologowie często podkreślają społeczno-kulturowy charakter polskiej religijności. Powszechność wierzeń i praktyk religijnych usprawiedliwiała twierdzenie, że religia jest dla Polaków wartością wspólną, odświętną, zewnętrzną – nie zaś wartością, przeżywaną, osobistą. Faktem jest to, że bycie katolikiem było swoista norma kulturową.
W latach PRL-u Kościół katolicki występował przede wszystkim w roli jednej z głównych instytucji wspierających demokratyczne przemiany w naszym kraju. Swoim działaniem obejmował wtedy bardzo szeroką rzeszę społeczności, oraz prawie wszystkie wymiary życia społecznego. Wystarczy wspomnieć chociażby Kardynała Wyszyńskiego, który organizował życie duchowe narodu polskiego i wzywał do odnowy duchowej. W sierpniu 1956 roku udało mu się zebrać rzeszę wiernych, którzy złożyli Jasnogórskie Śluby Narodu. Kardynał Wyszyński przyczynił się do wyboru Karola Wojtyły na papieża. Aż do swojej śmierci był mediatorem między władzami, a “Solidarnością”. Rola Kościoła w Polsce wzrosła w roku 1979, kiedy to Polaka wybrano na papieża. Naród znalazł pocieszenie, ukojenie i nową siłę do walki ze złem, utożsamianym z systemem socjalistycznym. Tak wielu z nas pamięta to, co się działa w Warszawie, w Polsce, kiedy władze ogłosiły wiadomość o śmierci księdza Jerzego Popiełuszki. Kościół tamtych czasów był nadzieją dla Polaków. Była to instytucja, która pozwalała poczuć, choć przez chwilę bezpieczeństwo i spokój. Władze kościelne były idolem Polaków.
Po 1989 roku Kościół był już siłą o bardzo dużym znaczeniu politycznym i społecznym. Władze kościelne uczestniczyły w obradach Okrągłego Stołu. Niejednokrotnie posądzano Kościół o próby pokątnego zdobywania władzy, o manipulacje polityczne i współdziałanie z “nieczystymi siłami” politycznymi. W związku z tym jego popularność zaczęła drastycznie spadać, aż do wyborów w 1993 roku.

Objawy niechęci wrogości straszenie klerykalizmem i państwem wyznaniowym zwłaszcza w okresie kampanii wyborczych stało się w ostatniej dekadzie minionego wieku nowym doświadczeniem zarówno dla wiernych jak i dla Kościoła. Mówi się nawet o tym, że nauczanie religii w szkołach oddala przygotowanie Polaków do demokracji, jest bariera dla transformacji cywilizacyjnej. Wraz ze zmianami i nową jakością życia społecznego pojawiły się oskarżenia w kierunku księży, Kościoła – mówi się o konsumpcjonizmie Kościoła. Praktycznie każdy wierny narzeka na przedmiotowy stosunek duchowieństwa do członków parafii. Narzeka się także na liczbę budowanych świątyń, nieadekwatną do liczby mieszkańców miasta czy osiedla.

Jak podają źródła, przed I wojną światową odprawiano jedną mszę dziennie. Od końca II wojny światowej liczba ta wzrosła do siedmiu, wprowadzono msze popołudniowe. Od 1989 roku zauważa się spadek uczestnictwa wiernych w niedzielnych mszach. Nabożeństwa parafialne takie jak odpust zaczynają przechodzić do historii. Jeszcze na wsiach można uczestniczyć w tego typu uroczystościach. W miastach są one odprawiane, ale raczej jako uroczystości instytucjonalne.
Wszelkiego rodzaju kazania zmieniają swoja formę. Wierni narzekają na zbyt upolitycznione homilie, na przepych w Kościołach, które są budowane niejednokrotnie za ostatnie pieniądze parafian. Nauki Kościoła co raz rzadziej są przekazywane w domach. Jednym z niewielu miejsc gdzie młodzież i dzieci uczą się Boga jest szkolna lekcja religii, której jakość i częstotliwość także pozostawia wiele do życzenia.

Te zmiany w stosunku do Kościoła pociągają za sobą zmiany w religijności Polaków. Wraz z demokracją i pluralizmem zaznacza się wyraźnie spadek uczestnictwa Polaków w nabożeństwach, spada zaufanie dla Kościoła i jego instytucji.
Badania nad religijnością w Polsce, głównie socjologiczne i psychologiczne prowadzone przez ośrodki zarówno kościelne jak i świeckie skierowane są głownie w klasyfikację stosunku człowieka do wiary, religii, duchowieństwa, Kościoła. W ciągu półwiecza komunizmu przeprowadzono niezliczoną ilość badań na ten temat, ostatnie lata zmieniły jednak stosunek Polaków do Kościoła.

Ogólne ustalenia mówią o tym, iż poziom religijności zależny jest od struktury demograficznej. Kobiety, dzieci i ludzie starsi są znacznie bardziej religijni niż mężczyźni i młodzież w wieku 25-35 lat. Religijność zależy też od poziomu wykształcenia. Im wyższe wykształcenie, tym mniejszy wskaźnik religijności. Różnice widać nawet na kierunkach podejmowanych studiów. Bardziej religijni są studenci kierunków przyrodniczych, technicznych. Humaniści wyraźnie rzadziej uczestniczą w życiu religijnym. Religijność zależy także od statusu majątkowego – ludzie zamożniejsi rzadziej zajmują się duchową stroną swego życia. Ci biedniejsi znajdują w religii opokę, nadzieję. Poziom religijności zależy również od miejsca zamieszkania – maleje wraz ze wzrostem liczebności skupisk ludzkich. W wielkich miastach ludzie mają bardziej krytyczny stosunek do instytucji kościelnych, rzadziej uczestniczą w nabożeństwach. Często obserwuje się w miastach tak zwana religijność świąteczną. Przykładem może być uczestnictwo mieszkańców w procesji Bożego Ciała. Dla wielu wiernych jest to okazja do spotkania znajomych, rodzinny spacer itp.

Read More »

Buy Us a Coffee

Comments(0)

.:: Ruchliwość Społeczna ::.

Twórcą teorii ruchliwości społecznej był P. Sorokin

Ruchliwość społeczna jest to przesuwanie się jednostek, zbiorowości (i innych elementów struktury) w przestrzeni społecznej. Ruchliwość informuje nas o tym, czy dane społeczeństwo jest otwarte, czy zamknięte. Natężenie ruchliwości charakteryzuje relacje między grupami w społeczeństwie (duże natężenie – społeczeństwa otwarte; mała ruchliwość – społeczeństwa zamknięte).

Społeczeństwa otwarte - status społeczny zależny jest od jej indywidualnych osiągnięć. Dominują pozycje osiągane.
Społeczeństwa zamknięte – dominują pozycje przypisane, system zróżnicowania usankcjonowany jest prawnie, obyczajowo (np. system kastowy w Indiach).

Funkcje procesu ruchliwości:

1) funkcje strukturotwórcze – ruchliwość przyczynia się do tworzenia i reprodukcji struktury społecznej.
2) funkcje efektywnościowe – forma i natężenie ruchliwości związane są ze zmianami ekonomicznymi, politycznymi i kulturowymi.
3) funkcje integracyjne – wskazują na związek ruchliwości społecznej ze stabilnością systemu. Ruchliwość jest formą legitymizacji ustroju.

Rodzaje ruchliwości:

1) ruchliwość jednostkowa - zmiany pozycji społecznej lub dystansu dotyczą pojedynczych osób – np. awans zawodowy.
2) ruchliwość grupowa – dotyczy całych grup; np. awans klasy robotniczej po II wojnie światowej.
3) ruchliwość pionowa (wertykalna) – awans lub degradacja jednostek lub zbiorowości.
4) ruchliwość horyzontalna (pozioma) – nie powoduje zmiany pozycji jednostek lub zbiorowości. Może ona obejmować również ruchliwość geograficzną, terytorialną.
5) ruchliwość międzypokoleniowa – porównanie położenia społecznego jednostki lub grupy z położeniem społecznym rodziców.
6) ruchliwość wewnątrzpokoleniowa – dotyczy losów jednostki lub grupy w obrębie całego pokolenia.

Zmiana Społeczna
Heraklit z Efezu – “panta rhei”
Zmiana społeczna jest wszechobecna w życiu społecznym.
Zmianą społeczną nie są indywidualne działania. Zmiana społeczna oznacza zmianę organizacji, instytucji i norm społecznych, zwyczajów, struktur, ról społecznych, a także wartości i symboli – zmiana kulturalna.
Zmiana społeczna w strukturze społecznej:
Pojawiają się lub zanikają pewne elementy w układzie.
Pojawiają się bądź zanikają pewne relacje między tymi elementami (stare znikają, pojawiają się nowe).
Rozwój społeczny – różnicowanie i wzbogacanie elementów składowych i stosunków między tymi elementami (pojęcie opisowe). Regres – zanik i zubożenie.
Postęp społeczny – uznajemy, że rozwój społeczny zmierza w kierunku przez nas pożądanym (odwołujemy się do ocen i wartości). Pojęcie to wymaga odwołania się do kryteriów postępu:

1) Źródła zmian – determinanty zmian
2) Prawidłowości przebiegu zmian
3) Dziedziny podlegające zmianom – co ulega zmianom?
4) Mechanizmy zmian

Źródła zmian:
Zmiany mogą być wywołane czynnikami zewnętrznymi i wewnętrznymi.

1) Czynniki wewnętrzne: pojawiają się wewnątrz społeczeństwa, zmiany dotyczą struktury społeczeństwa.
Innowacje techniczne.

Ideologie
Zinstytucjonalizowane nierówności – jeżeli ofiary postrzegają siebie jako ofiary systemu, to w takim społeczeństwie istnieje większa presja reformatorska.
Konflikty kulturowe – np. wśród mniejszości etnicznych.

Ideologia – zbiór wzajemnie powiązanych przekonań, wartości i norm postępowania, które usprawiedliwiają dążenie do określonych celów, przy użyciu określonych środków.

Ideologia konserwatywna - spowalnia tempo zmian społecznych.
Ideologia liberalna – reformatorska, ale nie na tyle, by poruszyć całą strukturę społeczną z jej posad.
Ideologia radykalna – rewolucyjna.

2) Czynniki zewnętrzne: wydarzenia zachodzą poza danym społeczeństwem jako czynnik wpływający na zmiany dokonujące się wewnątrz niego – np. dyfuzja kulturowa jest podstawowym mechanizmem dokonywania się zmian społecznych (globalizacja).

Read More »

Buy Us a Coffee

Comments(0)

.:: Teorie Nierówności Społecznych ::.

Teoria trwałości klasowego podziału:
Powstała w latach 40 – tych XX wieku.

Podział na klasy “pracującą” i “biznesu” utrzymuje się nadal, pomimo ogromnych zmian społecznych jakie zaszły w ostatnich 50 latach. Klasa biznesu to właściciele kapitału akcyjnego, zaś klasa pracująca to ludzie żyjący z pracy najemnej – pracownicy fizyczni i umysłowi.

Lundberg – “Ameryka 60-ciu rodzin” – 1939:

W Ameryce wystąpiła koncentracja kapitału w rękach nielicznych – w rękach 60-ciu najbogatszych rodzin. Główne przemiany w strukturze klasowej polegają na:

1. Przekształceniu kapitału rzeczowego w kapitał akcyjny.
2. Koncentracji kapitału w rękach “business-class” i wzrost liczby najemnych pracowników “working-class”.
Teoria równowagi interesów:

Struktura współczesnych społeczeństw industrialnych jest strukturą klasową. Stosunki między tymi klasami są w stanie równowagi.

Laski, Truman, Riesman:

Klasy społeczne ulegają ogromnym przemianom
Biznesmeni rozpadają się na szereg grup o odmiennych interesach – rozwarstwienie akcjonariatu.
oddzielenie panowania ekonomicznego od panowania politycznego – teoria rewolucji menedżerów. Pojawiają się menedżerowie.Naciski grup interesów wzajemnie się równoważą, dlatego władze polityczne podejmują kompromisowe decyzje.

Podstawowe grupy: kapitaliści, farmerzy i robotnicy wywierają wpływy na różnych szczeblach.
System taki sprawia, że nie tworzą się przywileje i upośledzenia społeczne, niweluje on nierówności społeczne.

Teoria dekompozycji struktury klasowej i instytucjonalizacji konfliktu:

Następuje dekompozycja klas społecznych, klasy przekształcają się w warstwy.

Dahrendorf:

Dekompozycja kapitału, akcjonariat uspołecznia kapitał.
następuje oddzielenie własności od kierownictwa – specjalizacja kadry menedżerskiej.
Społeczeństwa kapitalistyczne przekształcają się w społeczeństwa menedżerskie, w których wszyscy (w tym także akcjonariusze) są pracownikami najemnymi. Zysk nie pochodzi z wyzysku siły najemnej, ale ze zwiększenia produkcji, postępu technicznego, zwiększenia efektywności pracy. Dekompozycja dotyczy także klasy robotniczej: pojawiają się różne grupy specjalistów spełniających różne role i posiadających różne grupy interesów. Klasa średnia jest również zdekomponowana – składa się z różnych grup pracowniczych o różnych interesach. Proces ruchliwości odgrywa podstawową rolę w dekompozycji struktury. Konflikty międzygrupowe sprowadzone zostają do konfliktów między jednostkami.

Instytucjonalizacja konfliktu – nastąpiło uchwalenie praw człowieka, co w efekcie przyniosło zniesienie krańcowej nierówności społecznej. Instytucjonalna gwarancja to prawne gwarancje praw człowieka. Mają one za zadanie ograniczenie konfliktów do sfer w których zachodzą.
Teoria nieadekwatności koncepcji klas:
Marcuse, Habermas
Koncepcja klas jest poznawczo nieadekwatna i nieużyteczne, ponieważ społeczeństwa współczesne są jednowymiarowe, masowe i homogeniczne. Ujednolicenie społeczeństwa sprawia, że klasy zanikają. Własność straciła na znaczeniu, zatem to nie własność różnicuje. Wzrasta rola zawodu i wykształcenia. Dochodzenie do wysokich pozycji jest efektem tego, co kto umie – a nie tego co posiada.

Nierówności społeczne z socjologicznego punktu widzenia są zawsze nierównościami strukturalnymi – nierówności w podziale dochodu oraz prestiżu społecznego.

Read More »

Buy Us a Coffee

Comments(0)

Nastepne Tematy »