SOCJOLOGIA.XMC.PL

Nauka Praca Religia Kultura Sztuka Opinia Publiczna Cechy

.:: Socjologia Kultury Masowej ::.

Określenie kultury masowej.

Kultura masowa narodziła się jako produkt wtórny rewolucji przemysłowej wraz z industrializmem i urbanizacją. Pojęcie kultury masowej odnosi się do zjawisk współczesnego przekazywania wielkim masom odbiorców identycznych lub analogicznych treści płynących z nielicznych źródeł oraz do jednolitych form zabawowej, rozrywkowej działalności wielkich mas ludzkich. Przedmiotem dotychczasowych badań nad KM są zjawiska intelektualnej, estetycznej i ludyczno-rekreacyjnej działalności ludzkiej związane z oddziaływaniem i treściami rozpowszechnianymi przez środki masowego przekazu. Poprzez środki masowego przekazu realizują się dwa kryteria charakteryzujące KM: kryterium ilości i standaryzacji. Kryteria te są ze sobą powiązane, gdyż masowe przekazywanie zakłada jednolitość, standaryzację przedmiotu. Publiczność KM charakteryzuje się rozproszeniem przestrzennym; jest to publiczność pośrednia, kształtująca się w wyniku działania prasy, radia i telewizji, a nie w wyniku fizycznego zbliżenia. Realizacja kryteriów standaryzacji i ilości wymaga spełnienia zasadniczego warunku szybkiej komunikacji o szerokim zasięgu. Warunek ten spełniają zarówno techniczne środki komunikacji: kolej, samolot, samochód jak też urządzenia do komunikowania symbolicznego: druk , radio, tv. Symboliczne treści przekazywane współcześnie licznej i rozproszonej przestrzennie publiczności, muszą być odpowiednio zwielokrotnione. Odbywa się to na dwa sposoby: przez liczne odbitki i kopie oraz przez urządzenia techniczne umożliwiające odbiór tego samego dźwięku i obrazu w różnych miejscach. Społeczne warunki rozwoju KM:

- zurbanizowanie społeczeństwa (dominacja wielkich ośrodków miejskich w życiu całego kraju). Uprzemysłowienie stanowi warunek ilościowego wzrostu społeczeństwa.

- Rozwój techniki (Masowa produkcja)

- Ukształtowanie się typu “masowego odbiorcy”, którego kwalifikacje są w pewnym zakresie standaryzowane (By drukować milionowy dziennik potrzeba milionów ludzi umiejących czytać)

- Zapewnienie szerokim masom czasu wolnego od pracy, który można poświęcić na korzystanie z dóbr kultury symbolicznej.

W społeczeństwie masowym środki masowego komunikowania odgrywają zasadniczą rolę w procesie porozumienia , zespolenia i uniformizacji społeczeństwa.

Krytyka koncepcji masowego społeczeństwa

Rodzina nowoczesna stanowi istotny czynnik pośredniczący między jednostką a społeczeństwem jako całością. Treści przekazywane przez środki masowego komunikowania często docierają nie do osamotnionej jednostki, lecz do grupy rodzinnej pełniącej funkcję regulatora przy korzystaniu z telewizora czy radia. Podobną rolę spełnia inna mała grupa: grupa rówieśników o charakterze zabawowym. Normy i kryteria ocen przyjęte w tej grupie decydują często o aspiracjach i partycypacji kulturalnej ich uczestników, ich społeczno-politycznej postawie i reakcjach. Małe grupy działają w dwie strony: z jednej strony selekcjonują wpływy z zewnątrz, a z drugiej formuje i reguluje reakcje wybiegające na zewnątrz. Do tych grup zaliczają się także grupy oparte na wspólnej pracy zawodowej. Istotnym czynnikiem powodującym grupowanie się ludzi jest sąsiedztwo. Tworzenie dobrowolnych stowarzyszeń społecznych i kulturalnych uważa się w wielkomiejskich społecznościach za właściwy środek przeciwdziałania atomizującym tendencjom życia miejskiego.

Potężne narzędzie unifikacji stanowią masowe środki komunikowania. Masom ludzkim zapewniają one jedność wzorów i norm społecznych , wspólność wiedzy i emocjonalnych przeżyć. Jednostkom zapewniają możność porozumienia się z szerszym środowiskiem , ułatwiają osobiste przystosowanie oraz identyfikację z grupą. Radio, prasa i film są istotnymi czynnikami kształtowania wyobrażeń zbiorowych tak waznych dla zapewnienia względnej jedności psychicznej każdego społeczeństwa.

Read More »

Buy Us a Coffee

Comments(0)

.:: Ujęcia Osobowości ::.

Kohlberg: Stadia rozwoju moralnego

1) stadium prekonwencjonalne - jest zawężone do systemu kar i nagród. Odniesieniem są indywidualne konsekwencje.

2) stadium konwencjonalne – dziecko odróżnia normy prawne od moralnych. Wybiera to, co korzystne dla wszystkich.

3) stadium postkonwencjonalne - rozwija się poczucie względności; Prawo ocenia pod kątem zgodności z normami moralnymi. Najwyższą moralną wartością staje się ludzkie życie Można przytoczyć tutaj przykład dziecka, które musiało dokonać prostych ocen wartościujących postępek człowieka, który ukradł lekarstwo dla swej chorej żony. W stadium konwencjonalnym dziecko wie jedynie “że nie wolno kraść”, później potrafi już sobie zrelatywizować konsekwencje i wartości. Wzajemne relacje między społeczeństwem a jednostką są sprzężeniem zwrotnym, określony typ społeczeństwa wytwarza określone osobowości, które z kolei wpływają na funkcjonowanie społeczeństwa.
Osobowością zajmują się dwie dyscypliny:

1) Psychologia osobowości – geneza, typologia, istota osobowości.
2) Psychologia społeczna – rozpatruje wpływ socjalizacji na rozwój osobowości.

Osobowość jest ujmowana w trzech wymiarach:
Metafizycznym: ujęcie idealistyczne duszy; dusza to osoba.
Normatywnym: osobowość jest wzorem, ogółem cech pożądanych.
Empirycznym: fizyczne, psychiczne cechy tworzące swoistą całość, zróżnicowaną indywidualnie pod względem funkcji i struktury. Wzajemne relacje między osobowością, a społeczeństwem.
Jednostka Społeczeństwo
Osobowość Zbiorowość

1) Zależności statystyczne – osobowość modalna = osobowość podstawowa (R. Linton) – w pewnych grupach ze szczególną częstotliwością występują określone zespoły cech.

2) Zależności genetyczne - poszukuje się genezy osobowości w określonych zbiorowościach. Osobowość jest wytworem grupowych doświadczeń.

3) Zależności funkcjonalne – poszukuje się przyczyn adaptacji społecznej, bądź też jej braku w osobowości społecznej.

4) Zależności strukturalne – na podstawie analizy kultury, można wnioskować o konfiguracjach cech osobowości.

5) Zależności relacyjne - istnieje dynamika relacji między jednostką a społeczeństwem, osobowość nie jest tylko przymiotem, ale także podmiotem.

W socjologii wyróżnia się trzy zasadnicze ujęcia osobowości:

1. Kulturalistyczna teoria osobowości - typ osobowości zdeterminowany jest kulturowo. Osobowość jest aspektem subiektywnym kultury. Kultura jest subiektywnym aspektem osobowości. Teoria kulturalistyczna studiuje zależności strukturalne. (R.Benedict i M.Mead)

2. Strukturalno – funkcjonalna teoria osobowości – typ osobowości uwarunkowany jest strukturą społeczną. Jest to najczęściej ujęcia makrosystemowe. System tworzy osobowość, osobowość reprodukuje system: zależności statystyczne, genetyczne, funkcjonalne.

3. Interakcyjna teoria osobowości - bada uwarunkowania mikrosystemowe osobowości – powstanie, rozwój i zmiana osobowości w zależności od interakcji społecznej.
Typologie osobowości – trzy orientacje
Biologiczne – pochodzenie biologiczne osobowości.
biospołeczne
socjologiczne – społeczne pochodzenie osób.

Podział ten jest wyznaczony tym, czy bardziej uznajemy determinizm biologiczny, czy społeczny.

Read More »

Buy Us a Coffee

Comments(0)

.:: Osobowość Jednostki ::.

Na osobowość jednostki składają się trzy rodzaje elementów:
1) Elementy biogenne – przekazywane dziedzicznie wyposażenie biologiczne.
2) Elementy psychogenne – przekazywane dziedzicznie wyposażenie psychiczne. Są one plastyczne i mają skłonność do modyfikacji (w procesie socjalizacji) : pamięć, inteligencja, wola, wyobraźnia, temperament, spostrzegawczość itp.
3) Elementy socjogenne – są nabywane w procesie socjalizacji, przekazywane są przez osoby biorące udział w tej socjalizacji w charakterze “znaczących innych”. Elementy socjogenne (J. Szczepański wg. Floriana Znanieckiego)
1. Kulturowy ideał osobowości
2. Role społeczne spełniane w grupach społecznych
3. Jaźń subiektywna – wyobrażenie o własnej osobie wytworzone pod wpływem innych ludzi.
4. Jaźń odzwierciedlona – zespół wyobrażeń o sobie “odczytanych” z wyobrażeń innych ludzi o nas samych.

Elementy biogenne
- Pewne elementy naszej konstrukcji biologicznej są determinantami naszej osobowości:
- Pionowa postawa
- Chwytliwe ręce
- Wzrok skierowany naprzód, umożliwiający trójwymiarowe widzenie
- Duży mózg i rozbudowany system nerwowy
Złożony mechanizm głosowy
- Długa zależność dzieci od rodziców
- Plastyczność wrodzonych potrzeb (brak instynktów)
- Trwałość popędu seksualnego
-n Płeć, wiek, rasa (zakłada determinizm)

Elementy psychogenne
Stopień dziedziczności współczynnika IQ jest dość wysoki, występuje tutaj jednak zjawisko regresji do średniej. W miarę wzrostu poziomu kultury, zmniejsza się udział roli IQ wrodzonego, a wzrasta rola nabytego.
Elementy psychogenne są bardzo plastyczne

Elementy socjogenne
Kulturowy ideał osobowości jako ideał wychowawczy, służący jako wzór do naśladowania, przekazywany młodzieży w instytucjach wychowawczych – szkołach, rodzinie, grupach rówieśniczych: np. grecki model człowieka doskonałego, wszechstronnie rozwiniętego, w zharmonizowanej doskonałości cech fizycznych, umysłowych i moralnych. Ideał osobowości rycerskiej w średniowieczu, czy ideał świętego lub ascety. Kapitalizm pod wpływem etyki protestanckiej wytworzył ideał osobowości przedsiębiorczego, pracowitego i oszczędnego kapitalisty.

Stanisław Ossowski dokonał podziału wartości na:
- Wartości uznawane, te które uznajemy za ważne; są one słuszne w sensie obiektywnym.
- Wartości odczuwane, te które są subiektywne, emocjonalne, według których się kierujemy.
Inne:
- Wartości propagowane
- Wartości akceptowane
- Wartości zinternalizowane
- Wartości realizowane

Kulturowy ideał osobowości zależny jest zatem od dwóch czynników: formacji społecznej i różnych środowisk. To co jest ideałem w jednej formacji, bądź kulturze, nie jest tym samym w innej. Ideał kulturowy osobowości zostaje zinternalizowany w okresie dojrzewania, kiedy dorastający człowiek zaczyna szukać ideałów do naśladowania. Ideał kulturowy jest więc modelem, według którego powinien kształtować swoje zachowania; jest ucieleśnieniem pożądanych cech, wysoko cenionych w grupie. Realizowanie tego ideału, starannie zmierzające w kierunku zbliżenia się do niego, ściąga na jednostkę pozytywną ocenę i różne nagrody. Zachowanie rozbieżne z ideałem kulturowym osobowości spotyka się z negatywnymi sankcjami

Role społeczne – w każdej grupie, kręgu czy zbiorowości społecznej istnieją pewne pozycje, czy stanowiska, które zajmowane przez różnych ludzi, wymagają od nich określonych, ustalonych (kulturowo) sposobów zachowania się.
Rola = status + miejsce. Rola zatem, to (względnie) stały i wewnętrznie spójny system zachowań, będących reakcjami na zachowania innych osób, przebiegających według mniej lub więcej wyraźnie ustalonego wzoru. Niektóre role są zupełnie sformalizowane i ujęte w ścisłe przepisy. Z każdą rolą społeczną wiążą się określone prawa i obowiązki. Prawa polegają na tym, że człowiek grający daną rolę może oczekiwać od innych okazywania wobec niego ustalonych sposobów postępowania. Obowiązki są zespołem zachowań oczekiwanych od niego.

Read More »

Buy Us a Coffee

Comments(0)

.:: Socjalizacja ::.

Człowiek jest istotą społeczną. Nie może istnieć poza społeczeństwem – jest odbiciem wychowującego go społeczeństwa. Człowiek powinien podporządkowywać się “interesowi społecznemu”. Socjalizacja – w znaczeniu węższym jest procesem dotyczącym dzieci, dotyczy kształtowania według pewnego wzoru.

Socjalizacja – wychowanie + działania nieintencjonalne.

Socjalizacja przebiega w dwóch zasadniczych etapach:

1) Pierwotna – kształtuje podstawowe elementy osobowości człowieka. Wyraża się ona poprzez:
Umiejętność kontroli popędów i potrzeb oraz zaspokajanie ich w sposób społecznie akceptowany.
Uczenie się odgrywania ról społecznych – umiejętność wchodzenia w interakcje społeczne.
Wyrażanie emocji i sposobów postrzegania świata
Umiejętność wykonywania określonych czynności i posługiwania się przedmiotami.
Internalizacja wartości, norm i celów powszechnie obowiązujących w danej kulturze. (G. Mead – Teoria socjalizacji)

George Mead“znaczący inni”- jednostki wprowadzające człowieka w świat społeczny. Przekazują świat przez pryzmat własnych doświadczeń i miejsca w strukturze społecznej. Socjalizacja pierwotna rozgrywa się w atmosferze silnych emocjonalnie związków (są to przecież związki typu rodzic – opiekun – dziecko). Socjalizacja pierwotna opiera się na uczeniu się, naśladownictwie i identyfikacji. Identyfikacja jest warunkiem koniecznym internalizacji.

1) W socjalizacji pierwotnej mamy do czynienia ze stopniowym abstrahowaniem świadomości od “znaczących innych”. Do etapu tzw. “uogólnionego innego”- czyli norm, ról “w ogóle” – od “ja” przedmiotowego do “ja” podmiotowego. Wiąże się on ściśle z internalizacją języka. Socjalizacja pierwotna kończy się wraz z wykształceniem się tożsamości jednostki.

2) Socjalizacja wtórna - nigdy nie jest całkowita i nigdy się nie kończy. Jest nabywaniem wiedzy związanej z rolami. Podstawowym mechanizmem jest tutaj mechanizm uczenia się.

- ukryte znaczenia
- słownictwo
- schematy motywacyjne i interpretacyjne

Analizując proces socjalizacji, analizujemy jednocześnie procesy kształtowania się i rozwoju osobowości ludzkiej.

Alternacja – powtórzenie socjalizacji pierwotnej, związane jest z przemianą świata wewnętrznego, przedefiniowanie osobowości. (Czasem się to zdarza…)

Socjalizacja w innych naukach społecznych

Psychologia humanistyczna
Socjalizacja to rozwój indywiduum społecznego poprzez transakcje (interakcje) z innymi ludźmi i wzorami społecznymi. Transakcja polega na przekazywaniu komunikatów między nadawcą i odbiorcą, sprzężenie zwrotne. Celem socjalizacji zgodnie z koncepcją poznawczą psychologii jest wyposażenie jednostki w tożsamość społeczną.

Read More »

Buy Us a Coffee

Comments(0)